سعید کریم زاده، کارشناس ارشد مدیریت استراتژیک

در میان پیشرفت های اخیر در دانش مدیریت می توان به پیدایش جنبشی تازه به نام مدیریت استراتژیک (راهبردی) اشاره نمود. این جنبش که در اصل در بستر کوشش های سازمان ها برای دست یافتن به برتری رقابتی به وجود آمده است، هم اکنون راه رسایی را در دیگر زمینه های مدیریت در پیش گرفته است. به دلیل توانمندی مدیریت استراتژیک، اصول و موازین آن توانسته است جایگاه شایسته ای در بین سازمان ها به دست آورد و با پذیرش همگانی روبرو گردد. مدیریت استراتژیک برنامه ای هماهنگ، جامع و پیوسته است که استعدادهای ممتاز سازمان را با محیط ارتباط می دهد و منظور از آن تحقق اهداف سازمان در چارچوب اجرای صحیح مدیریت است.

مدیریت استراتژیک با تکیه بر ذهنیتی پویا، آینده نگر، جامع و اقتضایی آن راه حل بسیاری از مسائل سازمان های امروزی است و سازمان ها برای موفقیت در آینده می توانند از مدیریت استراتژیک بهره گیرند.

شرکت های دارویی نیز همانند هر سازمانی جهت کسب سهم گسترش بازارهای داخلی و نفوذ در بازارهای خارجی و افزایش صادرات، بایستی استراتژی بازاریابی متناسب با کسب و کار خود اتخاذ نمایند و شرکت ها با بهره گیری از مدیریت استراتژیک می توانند با شناسایی، تجزیه و تحلیل عوامل محیط داخلی و خارجی (اعم از عوامل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و…) و شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدها و شناخت رقبا و مشتریان، استراتژی بازاریابی مناسبی را برای شرکت خود تدوین نمایند. بدون شک ضعف دارو یکی از استراتژیک ترین صنایع کشور بوده و بسیار حائز اهمیت است. از این رو اتخاذ استراتژی مناسب و اجرای صحیح آن بسیار مهم می باشد.

از طرفی شرکت های دارویی باید در هنگام تدوین استراتژی به سیاست های کلی اقتصادی و سیاسی کشور نیز توجه کامل داشته باشند که استراتژی شرکت هم راستا با استراتژی کلان دولت در بحث دارو و سلامت می باشد. برای مثال، امسال که سال رونق تولید بوده و استراتژی دولت حمایت از تولیدات داخلی و کاهش واردات می باشد. این سیاست تأثیر مستقیم بر استراتژی شرکت ها خواهد داشت و چنانچه تصمیمات اخذ شده در شرکت ها مغایر با تصمیمات کلان دولت در سطح دارو و سلامت باشد. به تبع آن، شرکت دچار چالش هایی خواهد شد که نتیجه آن برای خود شرکت و مشتریان و در نهایت جامعه، آثار مطلوبی در بر نخواهد داشت.

شرکت های دارویی موفق دائماً محیط حوزه بازار دارو را رصد نموده و مطابق با آن تصمیمات جدید اتخاذ می نمایند. یک شرکت حتی اگر محصولات با کیفیت تولید نماید، چنانچه با عوامل محیط بیرونی خود آشنا نباشد، نمی تواند موفق گردد. برای مثال «دیدگاه بی کیفیت بودن داروی ایرانی» که از سوی عده ای مطرح و پشتیبانی می گردد، محیط بازار دارو را برای داروهای خارجی، مساعد و برای تولیدکنندگان داخلی نامطلوب نموده است و حال آنکه بسیاری از تولیدات دارویی شرکت های داخلی، با کیفیت برابر و حتی در مواقعی بارزتر از کیفیت داروهای مشابه خارجی می باشد و لیکن به علت وجود این دیدگاه، شرکت های داخلی سهم کوچکی از بازار را در اختیار دارند و برای بهبود این وضعیت، دولت، شرکت ها، داروخانه ها، پزشکان و… بایستی در خصوص اطلاع رسانی و فرهنگ رسانی در سطح جامعه تلاش نمایند.

از این رو شرکت های دارویی بایستی جهت شناخت درست محیط، رقبا و مشتریان واحدهای تحقیقات بازاریابی قوی داشته باشند تا ضمن شناسایی موارد فوق نسبت به بخش بندی بازار و چگونگی توزیع محصولات در بازارهای هدف، اشراف پیدا نمایند که در این راستا، شرکت ها می توانند حتی جهت کاهش هزینه ها، از شرکت های مشاور تبلیغاتی نیز بهره ببرند و شرکت در نمایشگاه ها و حضور موثر در سمینارهای تخصصی نیز از دیگر ابزارهای موثر در نفوذ گسترش بازار می باشد.

یکی از مزایای شناخت بازار و تقسیم بندی آن به بخش های مختلف، اولویت بندی آن می باشد و شرکت ها می توانند با اولویت بندی بازار و در نظر گرفتن مزیت رقابتی خود در بازارها حضور موفقی پیدا نمایند.

در راستای استراتژی رونق تولید (در حوزه صنعت دارو)، وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو نقش تعیین کننده ای دارند. از این جهت که می توانند اطلاعات شرکت های تولیدکننده مواد اولیه دارویی و همچنین شرکت های تولیدکننده دارو را استخراج و با کمک سندیکاها از ورود اقلام مشابه تولید داخل جلوگیری نمایند که در این خصوص نقش سازمان غذا و دارو پررنگ تر از بقیه خواهد بود (که در این خصوص در شورای مشورتی قرارگاه تأمین غذا و دارو تصمیماتی اخذ گردیده است). دیگری با بازنگری بر روی قیمت ها و بررسی هزینه های شرکت های تولیدکننده، قیمت منصفانه برای تولیدات لحاظ گردد تا بدین طریق علاوه بر صرفه اقتصادی برای شرکت ها، انگیزه تولید محصولات جدید نیز در آن ها ایجاد گردد و مصرف کننده نیز دغدغه ای برای دسترسی و تهیه داروهای موردنیاز نداشته باشد.

در پایان لازم به ذکر است که این امر (حمایت از داروی ایرانی) عزم جدی مسئولین کلیه بخش ها، علی الخصوص حوزه سلامت و بهداشت و عموم مردم عزیز را می طلبد.