در سال های اخیر، مطالعه بر روی نگرش بیماران نسبت به ارائه دهندگان خدمات بهداشتی و درمانی اهمیت ویژه ای یافته است. چرا که بهبود نگرش بیماران منجر به تسریع فرایند درمان و در نهایت کاهش هزینه های درمانی می شود. در این بین، مطالعات کمتری به بررسی نگرش بیماران نسبت به نقش داروسازان مقیم در داروخانه پرداخته اند.

در پژوهش ویرث و همکاران، 95% مصرف کنندگان دارو نسبت به صلاحیت و کاردانی داروسازان در حیطه شغلی خود احساس رضایت داشته اند. پایین ترین میزان رضایت مربوط به حفظ حریم خصوصی در داروخانه بود. با توجه به اینکه در تحقیق حاضر تنها 48% از مراجعه کنندگان نگرش مثبتی به داروساز داشته اند، می توان دریافت که نتایج این تحقیق فاصله محسوسی با نتایج تحقیق ویرث و همکاران دارد.

نتایج این تحقیق با تحقيق حسن و همكاران كه نشانگر پايين بودن رضايت بيماران از داروساز بوده است، همخواني ندارد، چرا كه انتظارات 70% از مراجعه كنندگان به داروخانه در حد متوسط برآورده مي شود. همچنين نتايج تحقيق حاضر با پژوهش مصطفوي و همكاران كه نشان داد مردم از وظايف داروساز آگاه نيستند و عدم حضور مستقيم داروساز در پشت ميز داروخانه از عوامل مهم عدم ارتباط بيماران با داروساز است همخواني ندارد، زيرا بر اساس نتايج اين تحقيق 50% از مراجعه كنندگان به داروخانه از وظايف داروساز آگاهي زيادي داشته و 42% از آن ها ارتباط متوسطي با داروساز داشته اند. در خصوص متغير ارتباط بيمار با داروساز و آگاهي از وظايف او، نتايج اين تحقيق با تحقيق اُلسون و همكاران كه نشان داد اكثر افراد گفتگويي با داروساز نداشته اند، لذا بيمار و داروساز ارتباط مناسبي برقرار نكرده اند، همخواني ندارد. زيرا يافته هاي تحقيق حاضر نشان داد نيمي از مردم از وظايف داروساز آگاه هستند و به طور متوسط داراي ارتباط مناسب با داروساز مي باشند. همچنين در خصوص متغير سن بيماران نتايج اين تحقيق با تحقيق تينلي و همكارانش كه نشان داد بيماران در پذيرش توصيه هاي داروساز مقاومت داشتند، اما بيماران جوانتر راحت تر اين توصيه ها را مي پذيرفتند، همخواني ندارد.

تحقيق العريفي نشان داد وجهه و عملكرد حرفه اي داروسازها در كشور عربستان رو به بهبود است. اما داروسازها بايد دسترسي خود به بيماران، توانايي ارزيابي مشكلات آن ها و ارائه راه حل هايي سريع، توانايي راهنمايي و هدايت بيماران در جهت مصرف صحيح داروها و دانش فني خود را ارتقاء دهند. نتايج تحقيق حاضر نيز اين يافته ها را تأييد مي نمايد، همانطور كه ذكر شد نگرش 48% از مراجعه كنندگان به داروخانه مثبت بوده است و براي رسيدن به شرايط مطلوب تلاش بيشتري لازم است. در تحقيق ديگري وورلي و همكارانش جنبه هايي از رابطه بيمار، داروساز را همانند به اشتراك گذاري اطلاعات، رفتار مسئولانه، ارتباطات بين فردي، ايجاد يك رابطه بيمار محور و ارتباطات فعال مرتبط با مسائل بهداشت و درمان را بررسي كرده اند. نتايج نشان داد چنانچه بيمار و داروساز هر دو بر روي اصول رابطه متقابل تفاهم داشته باشند، عملكرد و نتيجه اين رابطه متقابل بهينه خواهد شد. تحقيق ازهر و همكارانش نشان داد تعامل داروسازان با مردم محدود است و خدمات ارائه شده توسط آنها بيشتر به سمت مديريت تمركز پيدا كرده است تا به سمت مشتري. از آنجا كه نتايج دو تحقيق فوق بر اهميت ارتباط داروساز با مراجعه كنندگان به داروخانه تأكيد مي كند و نتايج تحقيق حاضر نيز نشان دهنده اهميت ارتباط داروساز با مراجعه كنندگان و موثر بودن اين ارتباط بر نگرش مراجعه كنندگان است، ميتوان دريافت نتايج آن ها با يكديگر همسو است.

همانطور كه نتايج نشان داد، آگاهي از وظايف داروساز، برآورده شدن انتظارات بيماران، ارتباط و اعتماد بيماران به داروساز مي تواند نقش موثري بر بهبود نگرش بيماران به داروساز داشته باشد. در اين ميان متوليان سلامت كشور مي بايستي توجه بيشتري به نقش داروسازان در روند درمان داشته باشند و برنامه هايي را در جهت افزايش ارتباط بيماران با داروسازان و آگاه نمودن آنان از وظايف داروساز و شناخت نيازها و انتظارات بيماران در نظر بگيرند. از طرفي دانشكده هاي داروسازي و نظام آموزش عالي نيز در اين رابطه نقش مهمي دارند. به طور مثال تحقيق رايس و همكاران نشان داد آموزش تكنيك هاي اجتماعي و سازماني مرتبط با داروخانه ها به داروسازها اهميت دارد. با توجه به اينكه نحوه برخورد با افراد مختلف بسته به فرهنگ، مذهب، جنسيت، سطح تحصيلات، سن و ميزان درآمد آن ها متفاوت است، آموزش هايي در چگونگي ارتباط داروساز با افراد و استاندارد كردن آموزش ها و گنجاندن مسائل مورد نياز در آنها مي تواند كمك شاياني در اين مسير نمايد. لذا وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي و ساير متوليان امر سلامت و آموزش مي توانند با برگزاري سمينارها و يا گنجاندن واحدهاي درسي مرتبط در برنامه تحصيلي به داروسازان در چگونگي برقراري ارتباط با بيماران و جلب اعتماد آنان و آگاهي از نقشي كه مي توانند در فرآيند درمان داشته باشند، ياري رسانند.

منبع: مقاله «عوامل تأثیرگذار بر نگرش مراجعین به داروخانه نسبت به نقش داروساز: شهر تهران 1393» توسط عاطفه آقایی، محسن خلیلی میبدی، علی خلیلی میبدی، چاپ شده در نشریه مدیریت بهداشت و درمان 1393: 5(3).